Patent ve Faydalı Model

Patent süreci, buluşun daha önce kamuya açıklanıp açıklanmadığını ortaya koyan bir patent araştırması ile başlar. Buluşunuzun yenilik ve buluş basamağı kriterlerini karşılayıp karşılamadığını değerlendirir, ardından teknik tarifname, istemler ve çizimleri içeren başvuru dosyasını hazırlarız. İnceleme sürecinde kurum tarafından iletilen görüşlere cevap vererek tescile kadar süreci takip ederiz.

Patent veya faydalı model, sahibine buluşunu üretme ve pazarlama tekeli verir. Patentli bir ürün, sahibinin izni olmadan başkaları tarafından ticari olarak üretilemez veya satılamaz. Bu koruma, ar-ge yatırımınızın karşılığını almanızı ve buluşunuzu lisanslama yoluyla gelire dönüştürmenizi mümkün kılar.

Uluslararası koruma isteyen başvuru sahipleri için PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) önemli bir avantaj sunar. PCT, tek bir uluslararası başvuru ile çok sayıda üye ülkede koruma yolunu açar ve başvuru sahibine ulusal aşamalara giriş için ilk başvuru tarihinden itibaren ek süre tanır. Yedi Kıta Patent olarak dünya çapındaki temsilciliklerimizle PCT ve ülke bazlı yurtdışı patent başvurularınızı yürütürüz.

20 yıllık tecrübemizle buluşun tescile uygun şekilde tariflenmesinden, itiraz ve hükümsüzlük davalarına kadar tüm teknik ve hukuki süreçlerde yanınızdayız. Buluşunuzu taklit girişimlerine karşı hukuki takip ile koruruz.

Soru Cevap: Patent ve Faydalı Model Süreci

Patent başvurusu nasıl ilerler?

Başvurunun ardından Kurum şekli inceleme yapar; araştırma raporu talep edilir ve buluşunuzla ilgili önceki tekniği listeleyen rapor düzenlenir. Başvuru, başvuru tarihinden itibaren 18. ayda yayınlanır (erken yayın talep edilebilir). Ardından inceleme aşamasında patentlenebilirlik kriterleri değerlendirilir ve olumlu sonuçlanırsa belge kararı verilir.

Araştırma raporu ile inceleme raporu arasındaki fark nedir?

Araştırma raporu, buluşunuza en yakın önceki teknik belgelerini listeler; inceleme raporu ise bu belgelerin yenilik ve buluş basamağı kriterlerini nasıl etkilediğini değerlendirir. Raporlara karşı görüş sunma hakkınız vardır.

Faydalı model patente göre nasıl farklıdır?

Faydalı modelde araştırma raporu düzenlenir ancak inceleme aşaması yoktur; bu nedenle süreç daha hızlı ve ekonomiktir. Koruma süresi faydalı modelde 10 yıl, patentte 20 yıldır; her ikisi de yıllık ücretlerin ödenmesiyle ayakta tutulur.

Buluşumu başvurudan önce açıklarsam ne olur?

Başvuru öncesi kamuya açıklama, yenilik kriterini zedeleyebilir. Açıklamayı yapan buluş sahibiyse belirli koşullarda hoşgörü süresi uygulanabilir; ancak en güvenli yol, açıklamadan önce başvurunun yapılmasıdır.

Yurt dışında koruma nasıl alırım?

PCT sistemi tek başvuruyla ulusal aşamalara giriş için ek süre tanır; Avrupa patenti ise EPO üzerinden çok sayıda ülkede koruma sağlar. Dünya çapındaki temsilciliklerimizle her iki yolu da yönetiyoruz.

Başvuruyu kendim yapabilir miyim, vekil zorunlu mu?

Başvurunun türüne göre değişir. Türk patent başvurusunda, Türkiye'de ikamet veya iş yeri olan başvuru sahipleri kendileri başvurabilir; Türkiye'de yerleşik olmayanlar için Türk patent vekili zorunludur. Avrupa patent başvurusunda, ikamet veya iş yeriniz bir Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC) üyesi ülkedeyse kendiniz başvurabilirsiniz; değilse Avrupa patent vekili zorunludur. PCT başvurusunda ise kabul ofisi belirleyicidir: TÜRKPATENT kabul ofisi seçildiğinde Türkiye menşeli başvuru sahibi kendisi başvurabilir veya bir Türk patent vekiliyle çalışabilir. Şunu da ekleyelim: vekil zorunlu olmayan durumlarda bile patent başvurusu teknik ve hukuki bilgi gerektirir; hatalı hazırlanan bir başvuru telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir.

Soru Cevap: Vekille Çalışmak

Vekil zorunlu olmayan durumlarda bile patent vekiliyle çalışmak neden önerilir?

Çünkü bir patent başvurusunun kaderi büyük ölçüde ilk metinde belirlenir. Başvuru yapıldıktan sonra kapsam aşımı yasağı nedeniyle metne yeni içerik eklenemez; baştan eksik veya hatalı yazılmış bir tarifnamenin sonradan müdahaleyle kurtarılıp güçlü bir koruma kapsamına kavuşturulması çoğu zaman mümkün olmaz. Teknik ve hukuki bilgi gerektiren bu süreçte hatalı bir başvuru, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir.

Soru Cevap: Rüçhan Hakkı

Rüçhan hakkı nedir, ne kadar süreyle kullanılabilir?

Rüçhan, ilk başvurunuzun tarihini sonraki başvurularınıza taşıma hakkıdır: bir ülkede yaptığınız ilk başvurudan itibaren patent ve faydalı modelde 12 ay içinde, başka ülkelerde aynı buluş için yapacağınız başvurularda ilk tarihin size sağladığı öncelikten yararlanırsınız. Önemli bir ayrıntı: ilk başvuru tarih ve numara aldıktan sonra geri çekilse, reddedilse veya hükümsüz kalsa bile rüçhan hakkı doğurmaya devam eder.

Birden fazla rüçhan talep edilebilir mi?

Evet. Tek bir başvuruda farklı tarihli ve farklı ülkelerden birden çok rüçhan talep edilebilir; bu durumda farklı istemler farklı rüçhan tarihlerine dayanabilir. Buna karşılık rüçhanın zincirleme kullanımı, yani rüçhanlı bir başvurudan yeniden rüçhan alınması kural olarak mümkün değildir - süre daima ilk başvurudan işler. Çoklu rüçhanlı dosyalarda istem-tarih eşleştirmesi hukuki komplikasyonlara açık olduğundan dikkatli kurgulanmalıdır.

Soru Cevap: Tarifname ve Açıklama Yeterliliği

Tarifnamede buluşumun bazı kısımlarını gizli tutabilir miyim?

Hayır. Tarifname, konunun uzmanı bir kişinin buluşu uygulamaya koyabileceği açıklıkta yazılmak zorundadır. Kritik bir detayı bilinçli olarak saklamak, açıklama yetersizliği itirazına ve başvurunun reddine yol açabilir. Buluşun bir kısmını gizli tutmak ticari olarak şartsa, o kısım için patent yerine ticari sır korumasını değerlendirmek daha doğru bir stratejidir.

Teknik detaylar netleşmeden acilen başvuru yapmam gerekiyorsa ne yapmalıyım?

Önce boşluğun niteliğine bakılır: buluşu çevreleyen ikincil boşluklar deneyimli bir vekil tarafından doldurulabilir; buluşun esasına ilişkin boşluklar ise ancak buluş sahibinin katkısıyla tamamlanabilir. Esaslı boşluklar kapatılamıyorsa mevcut içerikle başvuru yine yapılabilir, ancak bunun bilinçli alınmış riskli bir karar olduğu bilinmelidir - sonradan ekleme yapılamayacağı için eksik kalan esas, korumanın da eksik kalması demektir.

Soru Cevap: Yayın

Patent başvurum ne zaman yayınlanır, o zamana kadar gizli mi kalır?

Evet. Başvurunuz, başvuru (rüçhan varsa rüçhan) tarihinden itibaren 18 ay boyunca gizli tutulur ve bu sürenin sonunda resmi bültende yayınlanır; dilerseniz erken yayın da talep edebilirsiniz. Yayınla birlikte üçüncü kişiler dosyanızı inceleyebilir hale gelir - bu, hem korumanızın kamuya ilanı hem de rakiplerinize verilmiş resmi bir uyarıdır.

Yayın tarihinin hukuki önemi nedir?

Yayın tarihi, bir belgenin başka başvurulara karşı hangi güçle kullanılabileceğini belirler. Sizin başvurunuzdan önce yayınlanmış belgeler hem yenilik hem buluş basamağı aleyhine kanıt oluşturur. Sizden önce başvurulmuş ama sizden sonra yayınlanmış başvurular ise yalnızca yenilik aleyhine ileri sürülebilir; buluş basamağı tartışmasında dikkate alınmaz. Bu ayrım, dosya stratejisinde kritik rol oynar.

Soru Cevap: Yenilik ve Kamuya Açılma

Buluşumu gizlilik sözleşmesi olmadan bir firmayla paylaştım - yeniliği zarar görür mü?

Risk vardır ama her paylaşım otomatik olarak kamuya açılma sayılmaz. Uygulamada teklif görüşmeleri, ortak AR-GE çalışmaları, taşeronluk ilişkileri ve prototip testleri gibi hallerde taraflar arasında zımni bir gizlilik ilişkisi bulunduğu kabul edilebilir; gizli damgalı belgeler de niyeti kanıtlar. Yine de en güvenli yol, her paylaşımdan önce yazılı gizlilik sözleşmesi yapmak ve mümkünse başvuruyu paylaşımdan önce tamamlamaktır.

Piyasada satılan bir ürün, benzer bir buluşun yeniliğini her zaman ortadan kaldırır mı?

Her zaman değil. Ürünün gözle görülebilen dış özellikleri satışla birlikte kamuya açılmış sayılır ve yenilik aleyhine kanıt oluşturur. Ancak ancak özel test koşulları veya laboratuvar analiziyle anlaşılabilen içsel özellikler, kamuya açılmış kabul edilmeyebilir. Yani piyasadaki bir ürünün varlığı tek başına yeterli değildir; hangi teknik özelliğin fiilen erişilebilir olduğu tek tek değerlendirilir.

İnternette yayınlanan bilgiler yenilik karşıtı kanıt olabilir mi?

Evet - yayın tarihi güvenilir biçimde belirlenebildiği sürece internet içerikleri yenilik aleyhine kanıt oluşturur. Önemli olan, bilginin başvuru tarihinden önce erişilebilir olmasıdır; birinin o bilgiye fiilen erişip erişmediği aranmaz, erişme imkanının varlığı yeterlidir. Belirli bir zümrenin erişimine kapalı içeriklerde ise kanıt değeri tartışmaya açılır.

Soru Cevap: Buluş Basamağı ve İstemler

Buluş basamağı nasıl değerlendirilir?

Değerlendirme yapılandırılmış bir yöntemle ilerler: önce buluşunuza en yakın önceki teknik belge belirlenir; ardından buluşunuzu bu belgeden ayıran fark özellikler ve bu farkların sağladığı teknik etki tespit edilir; buradan buluşun çözdüğü teknik problem tanımlanır. Son adımda şu soru sorulur: konunun uzmanı bir kişi, önceki tekniğe bakarak bu çözüme yalnızca ulaşabilir miydi değil, ulaşır mıydı? Uygulamada could/would sorgusu denen bu ayrım, buluş basamağının kalbidir.

İstemler neden bu kadar önemli, nasıl yazılmalı?

Çünkü korumanızın sınırlarını tarifname değil, istemler çizer. İstemler buluşun esas özelliklerini eksiksiz içermeli ve korumak istediğiniz çözümü açık biçimde tanımlamalıdır. Sık yapılan bir hata, istemi ulaşılmak istenen sonuç üzerinden yazmaktır (örneğin yalnızca 'daha az enerji tüketen bir cihaz' demek): bu tür istemler açıklık sorunu doğurur, yenilik analizinde beklenmedik komplikasyonlar üretir ve esas özellikler eksikse belgeyi zayıflatır. Doğru kurgulanmış istem seti, patentin ticari değerinin ta kendisidir.

Soru Cevap: Başvuru Düzeltme ve Tescil Sonrası İtiraz

Başvuru yapıldıktan sonra metne ekleme veya düzeltme yapabilir miyim?

Düzeltme yapabilirsiniz, ancak yeni içerik ekleyemezsiniz: her değişiklik, orijinal başvurunun tarifname, istemler ve çizimlerinden oluşan kapsamına dayanmak zorundadır - buna kapsam aşımı yasağı denir. Özet bölümü dayanak sayılmaz; teknik çizimlerden ölçü çıkarımı gibi dolaylı yollar da kural olarak dayanak oluşturmaz. Bu yüzden ilk başvuru metni, ileride ihtiyaç duyabileceğiniz tüm geri çekilme hatlarını baştan içerecek şekilde yazılmalıdır.

Tescil edilmiş bir patente itiraz edilebilir mi?

Evet. Tescil sonrası itiraz yolunda üç ana gerekçe ileri sürülebilir: buluşun patentlenebilirlik şartlarını (yenilik, buluş basamağı) taşımaması, buluşun uygulanabilecek açıklıkta anlatılmamış olması ve başvuru sürecinde kapsam aşımı yapılmış olması. Hatalı tescil edilmiş bir patent, ticari kararlarınızı yanlış yönlendirebileceği gibi hükümsüzlük riskiyle de yaşar - bu yüzden hem kendi belgenizin sağlamlığı hem rakip belgelerin denetimi için itiraz prosedürü önemli bir araçtır.

Soru Cevap: Patentlenebilirlik İstisnaları

Teşhis ve tedavi yöntemleri patentlenebilir mi?

İnsan veya hayvan vücudu üzerinde uygulanan cerrahi, teşhis ve tedavi usulleri patentlenemez - bu, hekimlerin mesleklerini patent engeliyle karşılaşmadan icra edebilmesi için konulmuş bir istisnadır. Ancak istisna usullerle sınırlıdır: ilaçlar, tıbbi cihazlar, protez ve yapay uzuv üretim yöntemleri patentlenebilir. Vücut dışında (örneğin alınmış kan veya doku örnekleri üzerinde) uygulanan yöntemler ve kozmetik amaçlı kimi usuller de engelin dışında kalabilir; ilaçlar içinse birinci ve ikinci tıbbi kullanım istemleri önemli bir koruma yolu sunar.